دريا ) تا شكث - يعنى نخستين قريهء ميان رودان - 9 فرسخ و تا سلات 5 مرحله بوده . از خيلام تا سلات 7 فرسخ بوده . در شمال غربى اخسيكت - هفت فرسخى آن بر مرز ميان فرغانه و ايلاق ( يعنى درهء آنگرن ) [ آهنگران ] - شهر وانكث قرار داشته . از وانكث تا خيلام سه فرسخ بوده . تشخيص اخير ظاهرا خطاست و يا مربوط به يك وانكث ديگرى مىباشد ( رجوع به بعد شود ) . به گفتهء مقدسى خيلام شهرى بزرگ بوده كه مسجد جامع زيبائى داشته . بنا به گفتهء استخرى ابو الحسن نصر سامانى برادر ارشد اسمعيل در اينجا به دنيا آمده . شكث نيز قريهء بزرگى بوده داراى مسجد جامعى كه در ميان بازار قرار داشته . گردوى اين قريه مشهور بوده و گاه در مقابل يك درهم هزار گردو مىدادند « 1 » . اما راجع به دو شهر عمده‌اى كه بر مرز متصرفات تركان قرار داشته يعنى اوش و اوزگند . . . اوش از لحاظ عظمت شهر سوم فرغانه شمرده مى - شده و مركب بود از شهرستان و كهن‌دز و ربض . كاخ و زندان آن در كهن‌دز قرار داشتند . شهر سه دروازه داشت : 1 - دروازهء كوه ، 2 - دروازهء آب 3 - دروازهء مغكده . ( يعنى معبد آتش‌پرستان ) . مسجد جامع در ميان بازارها قرار داشته . رباط بزرگى در حومهء شهر برپا بوده كه غازيان از هر سو بدان روى مىآوردند . محتملا اين رباط همان پاسگاهى است كه بر فراز كوه « 2 »

--> ( 1 ) - استخرى ، 333 ؛ ابن حوقل ، 394 ؛ مقدسى 272 . ( 2 ) - از متن ابن حوقل پيداست كه بر فراز كوه مركز نگهبانى تركان برقرار بوده و ايشان از آن نقطه مراقب تداركاتى بودند كه ساكنان به خاطر جهاد به عمل مىآوردند . ولى گمان نمىرود كه در عهد سامانيان ، كوهى را كه به شهر و اطراف مسلط بوده در دست تركان رها كرده باشند .